Yavuz Sultan Selim

HAYATI VE BİYOGRAFİSİ --------------------- 9. Osmanlı padişahı ve 74. İslam halifesi. Yavuz Sultan Selim 10 Ekim 1470 günü doğdu. Babası Sultan İkinci Bayezid, annesi Gülbahar Hatun'dur. Gülbahar Hatun Dulkadiroğulları beyliğindendir. Yavuz Sultan Selim, uzun boylu, geniş omuzlu, kalın kemikli, omuzlarının arası geniş, yuvarlak başlı, kırmızı yüzlü, uzun bıyıklı ve yiğit bir padişahtı. Sert tabiatlı ve cesurdu. Kuvvetli bir ilim tahsili yapmıştı. Babası Sultan İkinci Bayezid, padişah olduktan sonra, askeri sevk ve devlet idareciliğini öğrenmesi için, Şehzade Selim'i Trabzon Sancağı'na tayin etti. Şehzade Selim, Trabzon'da devlet işlerinin yanında, ilimle uğraşır ve büyük alim Mevlana Abdülhalim Efendi'nin derslerini takip ederdi. Trabzon'u çok güzel idare eden Şehzade Selim'in bu arada komşu devletler de ilişkisi oldu. Valiliği sırasında Trabzon halkını rahat bırakmayan Gürcüler üzerine üç sefer yaptı. En önemlisi olan Kütayis seferinde Kars, Erzurum, Artvin illeri ile birçok yeri fethederek Osmanlı topraklarına kattı (1508) . Buralarda yaşayan Gürcülerin hepsi müslüman oldular. Çok güzel ata biniyor, devrin en meşhur silahşörlerini alt edecek kadar iyi kılıç kullanıyordu. Güreşmekte, ok ve yay yapmada üstüne yoktu. Harpten hoşlanmakla beraber çok ince bir ruha da sahipti. Çok mütevazi bir kişiliğe sahip olan Yavuz Sultan Selim, her öğün yemekte tek çeşit yemek yerdi ve ağaçtan tabaklar kullanırdı. Gösterişten hoşlanmaz, devlet malını israf etmezdi. Babasından devraldığı tatminkar hazineyi ağzına kadar doldurdu. Hazinenin kapısını mühürledikten sonra, söyle vasiyet etti: "Benim altınla doldurduğum hazineyi, torunlarımdan her kim doldurabilirse kendi mührü ile mühürlesin, aksi halde Hazine-i Humayun benim mührümle mühürlensin." Bu vasiyet tutuldu. O tarihten sonra gelen padişahların hiçbiri hazineyi dolduramadığından, hazinenin kapısı daima Yavuz'un mührüyle mühürlendi. Yavuz Sultan Selim, ataları hep sakal uzattıkları halde sakalını keserdi. Bunun sebebini soranlara "Sakalımı ele vermemek için kesiyorum" dediği rivayet edilir. Bir kulağına da küpe takardı. 22 Eylül 1520'de "Aslan Pençesi" denilen bir çıban yüzünden henüz 50 yaşında iken vefat etti. Hayatının son dakikalarında Yasin-i Şerif okuyordu. Kanuni Sultan Süleyman, Fatih Camii'nde babasının cenaze namazını kıldıktan sonra, onu Sultan Selim Camii avlusundaki türbeye defnettirdi. Tarihçiler, Yavuz Sultan Selim'i sekiz yıla seksen yıllık iş sığdırmış büyük bir padişah olarak değerlendirdiler. BAŞLICA ESERLERİ ----------------- Osmanlı devleti döneminde Türk edebiyatında "Selimname" adı verilen I. Selim dönemnin tarihini anlatan şiir ve nesir eserleri hazırlanmıştır. Selimnamelerin bazıları bu padişahın doğumundan ölümüne kadar hayatını anlatmakta, diğerleri ise sınırlı olarak hayatının belirlenmiş bir dönemini anlatmaktadırlar. Selimnameler Türkçe, Arapça ve Farsça olarak yazılmışlardır. Burada bu Selimnamelerin bir bibliyografyası verilmektedir. - Yayınlanmış - İdris-i Bitlisi, (ed. Hicabi Kırlangıç) , (2001) Selim Şahname - Şükrî-i Bitlisî, (ed. Mustafa Argunşah) , (1997) Selim-name - Şükrî-i Bitlisî, (ed. Ahmet Uğur, Mustafa Çuhadar ve Ahmet Gül) , (1995) , Selim-name - Hadidi, (ed. Necdet Öztürk) , (1991) Tevarih-i Al-i Osman (1299-1524) Haydar Çelebi, "Haydar Çelebi Ruznamesi", ed. Y. Senemoğlu, İstanbul, n. d. Friedrich Giese, (ed. ve tr.çev) 1922-25; "Tevarih-i Al-i Osman" as Die altosmanischen anonymen Chroniken, 2 vols., Breslau, - Haydar Çelebi, (ed. Nihat Azamat) , (1992) Haydar Çelebi Ruznamesi İstanbul Celalzade Mustafa Çelebi, (ed. Ahmet Uğur ve Mustafa Çuhadar) (! 990) Selim-name, Ankara - Kemal Paşa-zâde, (ed. Şefaettin Severcan) (1996) , Tevârih-i Âl-i Osman, X. Defter, Ankara - İbn Kemal (ed. Ahmet Uğur) , (1987) Tevârıh-i Âl-i Osman - İbn Kemal (ed. Şerafettin Turan) (1991) , Tevârih-i Âl-i Osman VIII. Defter - Lütfi Paşa, (ed. K. Atık) , (2001) Tevarih-i Ā l-i Osman - Hoca Sadeddin Efendi (ed. İsmet Parmaksızoğlu) (1992) Tacü't-Tevarih, C.IV (3.bas.) - Sarıca Kemal, (ed. Necdet Öztürk) Salatin-name - Yusuf bin Abdullā h, "Tarih-i Al-i Osman", ed. Efdal Sevinçli (1997) "Bizans Söylenceleriyle Osmanlı Tarihi: Tarih-i Al-i Osmā n - Parmaksızoğlu, İsmet (1953) , “Üsküplü İshak Çelebi ve Selimnâmesi”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, Ç. III, Sayı 5-6 (Eylül 1951-Mart 1952) - Speiser, Marie Thérèse (1946) , Das Selimname des Sa'dî b. Abdül-Müte'âl (ubersetzung) , Zürich - Steidl, A. (1942) , "Die Wiener Handschrift des Selimî-nâme von Şükrî", Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes - Tekindağ, M. C. Şehabeddin (1970) , "Selim-nâmeler", İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Entitüsü Dergisi, Sayı: 1 (Ekim 1970) , - Babinger, Franz (cev. Çoskun Üçok) (1982) , Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri - Levend, Agâh Sırrı (1956) , Gazavât-nâmeler ve Mihaloğlu Ali Bey'in Gazavât-nâmesi - Yayınlanmamış Tezler - Belgen, Abdüsselam (1987) , Adâ'î-yi Sîrâzî ve Selîm-nâmesi [Araştırma, Metin ve Çeviri], Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara [Yayımlanmamış doktora tezi]. - Çuhadar, İbrahim Hakkı (1988) , Sucûdî'nin Selim-nâmesi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. - Kökoğlu, Ali (1994) , Kemal Paşa-zâde'nin Selim-nâmesi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. - Savaş, Hamdi (1986) , İshak Çelebi ve Selim-nâmesi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri [Yayımlanmamış doktora tezi]. - Severcan, Şefâettin (1988) , Keşfî'nin Selim-nâmesi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. - İsmi bilinen diğer Selimnameler - İznikli Derunî’nin Muharebât-ı Selim-i Evvel bâ Şâh. - Niğdeli Hakî’nin Selimnamesi - Kadızade (Kebir b. Üveyz) ’nin Selimnamesi - Hayatî’nin Selimname ve Şahname eserleri - Muhyî’nin Selimnamesi - Seyyid Mehmed’in Selimnamesi - Şîrî’nin Selimnamesi - Şuhudî’nin Şahnamesi - anon. Tarihü’s-Sultan Selim Han - anon. Kıssa-i Murarebe-i Kızılbaş - anon. Fetihname-i Diyar-ı Arab - Arifî’nin Selimnamesi - Ebu’l-Fazl Mehmed Efendi’nin Selimşahnamesi - Ali b. Muhammed el-Lahmî’nin Selimnamesi Es-Şeyh el-Muhaddis Carullah b. Fahdi’l-Mekkî’nin Selimnamesi