Hamid Mosaddık

Mahmud Ahmedinejad (Farsça: محمود احمدی‌نژاد, romanize: Mahmud Ahmadinezhâd; d. 28 Ekim 1956, Aradan) ya da doğum adıyla Mahmud Sabbağiyan, 2005 ile 2013 yılları arasında İran'ın altıncı cumhurbaşkanı olarak görev yapmış İranlı bir siyasetçidir. İdeolojik olarak ilkeselci ve milliyetçi bir çizgide konumlandı. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi üyesi olan Ahmedinejad, İran'ın nükleer programının güçlü destekçilerinden biri olarak öne çıktı. Ülkedeki muhafazakâr siyasi grupların koalisyonu niteliğindeki İslami İran İnşaatçılar İttifakı'nın başlıca siyasî lideri oldu. 2003 ile 2005 yılları arasında Tahran belediye başkanı olarak görev yaptı, bu dönemde selefinin uygulamaya koyduğu birçok reformu geri aldı. Ahmedinejad, mütevazı bir aileden gelen bir mühendis ve öğretmendir. İdeolojik olarak Nevvab Safevi, Celal Âl-i Ahmed ve Ahmed Ferdid gibi isimlerden etkilendi. İran Devrimi'nin ardından Vahdeti Güçlendirme Ofisi'ne katıldı. 1993 yılında bir eyalete vali olarak atandı, ancak 1997'de Muhammed Hatemi'nin cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından diğer valilerle birlikte görevden alındı ve yeniden öğretmenliğe döndü. 2003 yılında Tahran Belediye Meclisi tarafından belediye başkanı seçildi, bu görevde dinî açıdan katı bir tutum benimsedi ve kendisinden önceki ılımlı belediye başkanlarının reformlarını geri aldı. İslami İran İnşaatçılar İttifakı tarafından desteklenen 2005 cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasında ikinci tur oylarının %62'sini aldı ve 3 Ağustos 2005'te cumhurbaşkanı oldu. Cumhurbaşkanlığı döneminde Ahmedinejad, hem İran'da hem de uluslararası alanda tartışmalı bir figür hâline geldi. Ülke içinde özellikle ekonomi politikaları nedeniyle eleştirildi. Kuzey Amerika ve Avrupa'daki çeşitli kuruluşlar tarafından insan haklarını ihmal etmekle suçlandı. İran dışında ise başta İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere bazı Batılı ve Arap ülkelere yönelik sert söylemleri nedeniyle tepki gördü. 2007 yılında ülkenin yakıt tüketimini azaltmak amacıyla benzin kotalama planını yürürlüğe koydu. Özel ve kamu bankalarının uygulayabileceği faiz oranlarını düşürdü. İran'ın nükleer programını açık biçimde destekledi. 2009'da ikinci kez cumhurbaşkanı seçilmesi geniş çapta tartışmalı bulundu. Bu durum ülke içinde kitlesel protestolara yol açtı. Süreç Batılı ülkeler tarafından da eleştirildi. Ahmedinejad, İsrail'in yakın gelecekte ortadan kaldırılacağını defalarca dile getirdi. Holokost'u bir "mit" olarak nitelendirdi. Daha sonra Holokost inkârını teşvik etmenin cumhurbaşkanlığı dönemindeki başlıca başarılarından biri olduğunu ileri sürdü. İkinci döneminde Ahmedinejad, Parlamento'daki reformcular ve geleneksel muhafazakâr gruplarla güç mücadelesine girdi. Ayrıca İran Devrim Muhafızları Ordusu ile de çeşitli konularda görüş ayrılıkları yaşadı. İstihbarat Bakanı Gulam Hüseyin Muhsini-Ejei'yi görevden alması ve tartışmalı danışmanı İsfendiyar Rahim Meşai'ye verdiği destek, onu Ali Hamenei ile karşı karşıya getirdi. Bu süreç, yürütme organı ile dini liderlik makamı arasında açık bir gerilime yol açtı. 14 Mart 2012'de Ahmedinejad, cumhurbaşkanlığı icraatları hakkında soruları yanıtlamak üzere İslami Şûra Meclisi'ne çağrıldı. Böylece İran İslam Cumhuriyeti tarihinde Meclis'e ifade vermeye çağrılan ilk cumhurbaşkanı oldu. İran Anayasası gereği iki dönemle sınırlı olan görev süresinin sonunda, Meşai'nin cumhurbaşkanlığı adaylığını destekledi. 2013 yılında Hasan Ruhani, Ahmedinejad'ın halefi olarak cumhurbaşkanı seçildi. 12 Nisan 2017'de Ahmedinejad, Ali Hamenei'in itirazlarına rağmen 2017 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde üçüncü kez aday olmayı planladığını açıkladı. Ancak adaylığı Anayasayı Koruma Konseyi tarafından reddedildi. 2017-18 İran protestoları sırasında mevcut İran hükûmetini eleştirdi. 2021 cumhurbaşkanlığı seçimleri için ikinci kez aday kaydı yaptırmaya çalıştı, fakat yine Anayasayı Koruma Konseyi tarafından engellendi. 2024 İran cumhurbaşkanlığı seçimleri için adaylığını kaydettirdi; bu başvuru da sonrasında reddedildi.